# Odrzucenie spadku: termin, koszty i co dalej z długami

> Odrzucenie spadku: 6 miesięcy na decyzję, koszt u notariusza i w sądzie, odrzucenie za dziecko, kolejne pokolenia, dobrodziejstwo inwentarza.

Źródło: https://mojudzial.pl/poradniki/odrzucenie-spadku/ · Aktualizacja: 2026-10-27 · Wydawca: Zaufany Profil Sp. z o.o. (mojudzial.pl), KRS 0000987618

## Najważniejsze w skrócie

- Spadek odrzuca się oświadczeniem przed notariuszem albo w sądzie w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.).
- Kto nic nie zrobi, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza i odpowiada za długi tylko do wartości tego, co odziedziczył (art. 1015 § 2 i art. 1031 § 2 k.c.).
- Odrzucenie powoduje, że spadek przechodzi na dzieci odrzucającego, więc one też muszą zdecydować. Za małoletnie dzieci decydują rodzice, co do zasady za zgodą sądu.
- Taksa za oświadczenie u notariusza wynosi maksymalnie 50 zł netto, a od 5 listopada 2026 r. 100 zł netto, plus VAT. W sądzie opłata od wniosku wynosi 100 zł.
- Zrzeczenie się dziedziczenia to coś innego: umowa notarialna z przyszłym spadkodawcą zawierana za jego życia (art. 1048 k.c.).

Odrzucenie spadku polega na złożeniu oświadczenia przed notariuszem albo w sądzie rejonowym w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się Państwo o tytule swojego powołania do spadku, czyli o tym, że dziedziczą z ustawy albo z testamentu. Osoba, która odrzuciła spadek, jest traktowana tak, jakby nie dożyła śmierci spadkodawcy, więc spadek przechodzi na jej dzieci, które też muszą podjąć decyzję. Kto w terminie nic nie zrobi, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza i za długi odpowiada tylko do wartości tego, co odziedziczył.

Odrzucenie jest więc potrzebne przede wszystkim wtedy, gdy długi wyraźnie przewyższają majątek albo gdy ktoś nie chce mieć nic wspólnego ze spadkiem. Gdy w spadku jest udział w mieszkaniu, a długi są mniejsze od jego wartości, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza bywa korzystniejsze.

## Trzy możliwości: przyjęcie proste, z dobrodziejstwem inwentarza, odrzucenie

Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) albo spadek odrzucić (art. 1012 Kodeksu cywilnego, dalej: k.c.).

| | Przyjęcie proste | Z dobrodziejstwem inwentarza | Odrzucenie |
|------|------|------|------|
| Jak | oświadczenie | oświadczenie albo brak oświadczenia w terminie | oświadczenie |
| Majątek spadkowy | zostaje u spadkobiercy | zostaje u spadkobiercy | przechodzi na kolejnych spadkobierców |
| Długi spadkowe | bez ograniczenia | do wartości stanu czynnego spadku | żadne |
| Kolejne pokolenia | nie są wciągane | nie są wciągane | muszą same zdecydować |

Od 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Wcześniej oznaczał przyjęcie proste, dlatego starsze porady straszą odpowiedzialnością za całe długi. Dla spadków otwartych przed tą datą obowiązywały dawne zasady.

Oświadczenia nie można złożyć pod warunkiem ani z terminem, nie można go też odwołać (art. 1018 § 1 i 2 k.c.). Nie można odrzucić tylko części spadku, na przykład długów, a przyjąć mieszkania.

## Termin na odrzucenie spadku

Oświadczenie składa się w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Dla terminu wystarczy złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia, nawet jeśli sąd wyznaczy posiedzenie później (art. 1015 § 1¹ k.c.).

Termin biegnie dla każdego osobno:

- dzieci i małżonek zmarłego: zwykle od dnia, w którym dowiedzieli się o śmierci, bo wtedy wiedzą, że dziedziczą z ustawy;
- spadkobierca testamentowy: od dnia, w którym dowiedział się o testamencie;
- dalsi spadkobiercy, na przykład wnuki po odrzuceniu przez rodzica: od dnia, w którym dowiedzieli się o tym odrzuceniu, a nie od śmierci dziadka.

Dlatego termin dalszych spadkobierców kończy się zwykle później niż termin pierwszego pokolenia. Gdy spadkobierca umrze przed upływem swojego terminu, oświadczenie mogą złożyć jego spadkobiercy, a ich termin nie skończy się wcześniej niż termin co do spadku po nim (art. 1017 k.c.).

## Odrzucenie spadku u notariusza i w sądzie

Oświadczenie można złożyć przed dowolnym notariuszem albo w sądzie rejonowym, w którego okręgu mieszka składający (art. 640 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.). Notariusz lub sąd przesyła je do sądu spadku, czyli sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Oświadczenie można też złożyć w sądzie spadku w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku.

Oświadczenie powinno zawierać imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce śmierci, jego ostatnie miejsce zwykłego pobytu, tytuł powołania do spadku i treść oświadczenia, a także wskazanie znanych składającemu spadkobierców ustawowych i testamentów (art. 641 k.p.c.). Dobrze mieć odpis aktu zgonu i dokument potwierdzający pokrewieństwo.

| | Notariusz | Sąd |
|------|------|------|
| Koszt urzędowy | taksa: 50 zł netto, od 5.11.2026 do 100 zł netto, plus 23% VAT i wypisy | opłata od wniosku 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) |
| Czas | zwykle w dniu umówionej wizyty | posiedzenie wyznaczone przez sąd, czasem po kilku tygodniach |
| Termin | oświadczenie musi zostać złożone przed upływem 6 miesięcy | wystarczy złożyć wniosek przed upływem 6 miesięcy |

Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia musi mieć formę pisemną z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 k.c.).

### Odrzucenie spadku u notariusza i co dalej

Po złożeniu oświadczenia warto zachować wypis i uprzedzić rodzinę, bo spadek przechodzi na kolejne osoby i ich termin właśnie zaczyna biec. Jeśli wierzyciel zmarłego albo komornik zgłosi się z roszczeniem, można mu przesłać kopię wypisu. Odrzucający nie musi występować o stwierdzenie nabycia spadku. W sporządzonym później [akcie poświadczenia dziedziczenia](https://mojudzial.pl/poradniki/akt-poswiadczenia-dziedziczenia/) albo postanowieniu sądu nie będzie wymieniony jako spadkobierca.

## Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd jego majątkiem. Rodzice potrzebują więc zezwolenia sądu opiekuńczego, a jeśli toczy się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, zezwolenia sądu spadku (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 640¹ k.p.c.). Od wniosku o zezwolenie pobiera się zwykle opłatę stałą 100 zł jak od wniosku w postępowaniu nieprocesowym (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Na czas postępowania o zezwolenie bieg sześciomiesięcznego terminu ulega zawieszeniu (art. 1015 § 1² k.c.). Rodzice powinni więc złożyć wniosek do sądu przed upływem terminu, a po uzyskaniu zezwolenia niezwłocznie złożyć oświadczenie.

### Kiedy zgoda sądu nie jest potrzebna

Od 15 listopada 2023 r. zezwolenie nie jest potrzebne, gdy łącznie (art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego):

- dziecko zostało powołane do spadku dlatego, że jego rodzic wcześniej spadek odrzucił;
- rodzic odrzuca spadek w imieniu dziecka za zgodą drugiego rodzica, któremu też przysługuje władza rodzicielska, albo oboje robią to wspólnie;
- spadek odrzucają też inni zstępni rodziców tego dziecka, na przykład jego rodzeństwo.

Rodzic składa wtedy pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o władzy rodzicielskiej, zgodzie drugiego rodzica i odrzuceniu spadku przez siebie oraz przez innych zstępnych (art. 641 § 3¹ i 3² k.p.c.). Gdy rodzice się nie porozumieją, potrzebne jest zezwolenie sądu.

Przykład: pani Joanna odrzuca spadek po ojcu, który zostawił długi. Spadek przechodzi na jej dwoje małoletnich dzieci. Pani Joanna i jej mąż mogą u notariusza odrzucić spadek w imieniu obojga dzieci bez zgody sądu, bo dzieci są powołane wskutek odrzucenia przez matkę i oboje dzieci spadek odrzucają.

## Do którego pokolenia trzeba odrzucać spadek

Odrzucający jest wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Jego miejsce zajmują jego zstępni (art. 931 § 2 k.c.). Łańcuch wygląda tak:

1. dzieci zmarłego i jego małżonek;
2. wnuki, prawnuki i dalsi zstępni w miejsce tych dzieci, które odrzuciły spadek;
3. gdy nie ma zstępnych, którzy dziedziczą: małżonek i rodzice zmarłego, a w miejsce rodzica, który nie dziedziczy, rodzeństwo zmarłego i jego zstępni (art. 932–933 k.c.);
4. dziadkowie zmarłego i ich zstępni (art. 934 k.c.);
5. pasierbowie, jeśli żadne z ich rodziców nie dożyło śmierci spadkodawcy (art. 934¹ k.c.);
6. gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego albo Skarb Państwa (art. 935 k.c.).

Gmina i Skarb Państwa nie mogą odrzucić spadku, a spadek uważa się za przyjęty przez nie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1023 k.c.).

Przy dużych długach łańcuch odrzuceń obejmuje czasem kilkanaście osób, w tym małoletnich. Czasem prościej jest, gdy jedna dorosła osoba przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza i sporządzi wykaz inwentarza: odpowiada wtedy do wartości majątku, a kolejne pokolenia nie są wciągane w sprawę.

## Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza: co oznacza w praktyce

Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.). Ograniczenie odpada, jeśli spadkobierca podstępnie pominął coś w wykazie albo podał nieistniejące długi.

### Wykaz inwentarza i spis inwentarza

Wykaz inwentarza sporządza sam spadkobierca i składa go w sądzie albo u notariusza (art. 1031¹ k.c.). Wpisuje się w nim z należytą starannością składniki spadku i długi według stanu i cen z chwili śmierci, z podaniem wartości. W sądzie składa się go na urzędowym formularzu. Kilku spadkobierców może złożyć jeden wspólny wykaz.

Spis inwentarza sporządza komornik na podstawie postanowienia sądu spadku albo na wniosek złożony bezpośrednio u komornika (art. 637 i 637¹ k.p.c.). Opłata od wniosku do sądu wynosi 100 zł, do tego dochodzą koszty komornicze. Spis przydaje się, gdy spadkobierca nie zna majątku zmarłego albo nie ma do niego dostępu.

### Gdy w spadku są same długi

Jeśli stan czynny spadku jest zerowy, spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i złożył rzetelny wykaz, praktycznie nie płaci długów z własnego majątku. Musi jednak liczyć się z korespondencją od wierzycieli i koniecznością wykazania wartości spadku. Spłacając długi, powinien się trzymać wykazu (art. 1031³ k.c.), bo przy spłacie jednych wierzycieli ze świadomością istnienia innych może odpowiadać ponad wartość spadku (art. 1032 § 2 k.c.).

## Co z udziałem w mieszkaniu, gdy spadek ma długi

To częsty przypadek: rodzic zostawił udział w mieszkaniu i kredyty konsumenckie. Pan Tomasz jest jedynym spadkobiercą ojca, do którego należała połowa mieszkania wartego 400 000 zł. Stan czynny spadku to 200 000 zł, a długi ojca wynoszą 120 000 zł.

Gdyby pan Tomasz odrzucił spadek, straciłby udział, a spadek razem z długami przeszedłby na jego dzieci, które też musiałyby podjąć decyzję. Przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zachowuje udział i odpowiada za długi najwyżej do 200 000 zł. W praktyce spłaca 120 000 zł, a różnica zostaje przy nim. Gdyby długi wynosiły 500 000 zł, nadal odpowiadałby tylko do 200 000 zł, ale wartość udziału w praktyce poszłaby na ich spłatę.

Do czasu działu spadku spadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie, a po dziale w stosunku do udziałów (art. 1034 k.c.). Wierzyciel może więc żądać spłaty od każdego z rodzeństwa, w granicach jego odpowiedzialności. Jak wygląda podział i co oznacza udział w całym spadku, opisujemy w poradnikach [dział spadku](https://mojudzial.pl/poradniki/dzial-spadku/) i [udział w spadku a udział w nieruchomości](https://mojudzial.pl/poradniki/udzial-w-spadku-a-udzial-w-nieruchomosci/).

### Odrzucenie a własni wierzyciele spadkobiercy

Jeśli spadkobierca sam ma długi i odrzuca spadek, żeby nic nie trafiło do jego wierzycieli, każdy z nich może żądać uznania odrzucenia za bezskuteczne wobec siebie. Ma na to 6 miesięcy od dowiedzenia się o odrzuceniu, najpóźniej 3 lata od odrzucenia (art. 1024 k.c.).

## Odrzucenie spadku po terminie i po latach

Oświadczenie złożone po terminie nie wywoła skutku. Prawo daje jednak wyjście spadkobiercy, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie: może przed sądem uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu i jednocześnie oświadczyć, czy spadek przyjmuje, czy odrzuca (art. 1019 § 1 i 2 k.c.). Uchylenie się wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3 k.c.). Na złożenie wniosku jest rok od wykrycia błędu albo od ustania stanu obawy przy groźbie (art. 88 § 2 k.c.), a wystarczy złożyć wniosek w tym terminie (art. 1019 § 1 pkt 3 k.c.).

Sama nieznajomość przepisów o terminie zwykle nie wystarcza; błąd powinien dotyczyć okoliczności, na przykład stanu spadku. Sądy różnie oceniają, kiedy nieświadomość długów spadkodawcy jest takim błędem, i zwykle badają, czy spadkobierca dochował należytej staranności w ustalaniu stanu spadku. To sprawa, w której warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego.

Bywa też, że termin w ogóle jeszcze nie zaczął biec. Jeśli po pięciu czy dziesięciu latach przychodzi list od wierzyciela zmarłego wujka, a spadkobierca dopiero teraz dowiaduje się, że jest powołany do spadku (bo na przykład odrzucili go jego rodzice), jego sześć miesięcy liczy się od tej chwili.

## Zrzeczenie się dziedziczenia: różnica wobec odrzucenia

Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa spadkobiercy ustawowego z przyszłym spadkodawcą, zawierana za jego życia w formie aktu notarialnego (art. 1048 § 1 k.c.). Można się zrzec tylko prawa do zachowku (art. 1048 § 2 k.c.). Zrzeczenie obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej (art. 1049 § 1 k.c.). Można je uchylić kolejną umową notarialną (art. 1050 k.c.).

„Zrzeczenie się spadku na rzecz” konkretnej osoby, na przykład matki, uważa się w razie wątpliwości za zrzeczenie pod warunkiem, że ta osoba będzie dziedziczyć (art. 1048 § 3 k.c.). Po śmierci spadkodawcy zrzec się już nie można. Pozostaje odrzucenie albo, po przyjęciu spadku, nieodpłatne lub odpłatne zbycie udziału w spadku.

| | Odrzucenie spadku | Zrzeczenie się dziedziczenia |
|------|------|------|
| Kiedy | po śmierci, w ciągu 6 miesięcy | za życia spadkodawcy |
| Forma | oświadczenie przed notariuszem lub sądem | umowa w formie aktu notarialnego |
| Kto uczestniczy | sam spadkobierca | spadkobierca i przyszły spadkodawca |
| Zstępni | dziedziczą w miejsce odrzucającego | co do zasady też wyłączeni |
| Odwołanie | niemożliwe | możliwe umową obu stron |

## Sprzedaż udziału jako jedna z dróg

Jeśli w spadku jest udział w mieszkaniu, a nie chcą Państwo zajmować się ani długami, ani rozliczeniami z rodziną, po przyjęciu spadku można sprzedać swój udział w całym spadku. Kupujemy takie udziały i razem z nimi przejmujemy długi spadkowe. Wobec wierzycieli prawo traktuje nadal obie strony wspólnie, ale umowa zobowiązuje nas do ich spłaty (art. 1055 § 2 k.c.). Jak to wygląda, opisujemy na stronie [sprzedaż udziału w spadku](https://mojudzial.pl/sprzedaz-udzialu-w-spadku/).

## Pytania i odpowiedzi

### Ile mam czasu na odrzucenie spadku?

6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się Państwo o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.). U dzieci zmarłego to zwykle dzień śmierci albo dzień, w którym się o niej dowiedziały. U osób, do których spadek przeszedł po odrzuceniu przez kogoś innego, termin biegnie od dnia, w którym dowiedziały się o tym odrzuceniu.

### Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza?

Maksymalna taksa za oświadczenie o odrzuceniu spadku wynosi 50 zł netto, a od 5 listopada 2026 r. 100 zł netto. Do tego dochodzi 23% VAT i opłata za wypisy. Każda osoba odrzucająca składa osobne oświadczenie, choć mogą to zrobić podczas jednej wizyty.

### Czy rodzic może odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu?

Tak, ale tylko w jednej sytuacji: gdy dziecko jest powołane do spadku dlatego, że rodzic wcześniej sam spadek odrzucił, rodzice działają zgodnie (wspólnie albo jeden za zgodą drugiego), a spadek odrzucają też inni zstępni rodziców dziecka (art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W pozostałych przypadkach potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego albo sądu spadku.

### Czy można odrzucić spadek po terminie?

Samo oświadczenie po terminie nie wywoła skutku. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył oświadczenia w terminie, może jednak przed sądem uchylić się od skutków niezachowania terminu i jednocześnie spadek odrzucić (art. 1019 § 2 k.c.). Ma na to rok od wykrycia błędu (przy groźbie od ustania obawy), a uchylenie wymaga zatwierdzenia przez sąd.

### Do którego pokolenia trzeba odrzucać spadek?

Dopóki są zstępni osoby odrzucającej, spadek przechodzi na nich: na dzieci, potem wnuki. Gdy odrzucą wszyscy zstępni zmarłego, spadek przypada jego małżonkowi i rodzicom, potem rodzeństwu i jego dzieciom, dalej dziadkom i ich zstępnym, pasierbom, a na końcu gminie albo Skarbowi Państwa, które spadku odrzucić nie mogą.

### Co jest lepsze przy długach: odrzucenie czy przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza?

Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca zachowuje majątek spadkowy, ale odpowiada za długi do jego wartości, więc ma sens, gdy majątek jest wart więcej niż długi albo gdy chce się zatrzymać spadek w rodzinie bez angażowania kolejnych pokoleń. Odrzucenie zamyka sprawę dla odrzucającego, ale przenosi decyzję na jego dzieci.

### Czym się różni odrzucenie spadku od zrzeczenia się dziedziczenia?

Odrzucenie następuje po śmierci spadkodawcy, jednostronnym oświadczeniem w ciągu 6 miesięcy. Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa z przyszłym spadkodawcą zawierana za jego życia w formie aktu notarialnego (art. 1048 k.c.) i co do zasady obejmuje też zstępnych zrzekającego się.

## Podstawa prawna i źródła

- [Kodeks cywilny, art. 88, 931–935, 1012, 1015, 1018–1020, 1022–1024, 1031–1032, 1034, 1048–1055 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000795)
- [Ustawa z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 poz. 539), wejście w życie 18 października 2015 r.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150000539)
- [Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 98, 101 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000236)
- [Ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1615), wejście w życie 15 listopada 2023 r.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001615)
- [Kodeks postępowania cywilnego, art. 637, 637¹, 640, 640¹, 641 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000468)
- [Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 23 i 49 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001228)
- [Rozporządzenie MS w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, § 8 pkt 9 (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001566)
- [Rozporządzenie MS z 13 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2026 poz. 1370), wejście w życie 5 listopada 2026 r.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001370)

---
Kontakt: office@zaufanyprofil.pl · https://mojudzial.pl/kontakt/